Vampiers zijn mythische wezens die in talloze volksverhalen, boeken en films voorkomen. Het idee van vampiers die bloed drinken is al eeuwenoud en heeft zich in de loop der tijd ontwikkeld. Deze wezens zijn vaak omgeven door mysterie en fascinatie, en hun eigenschappen en verschijningen variëren afhankelijk van de cultuur en het verhaal.

Geschiedenis van de Vampiermythe

Oud-Europese Legenden

In oude Slavische en Hongaarse legenden werden vampiers gezien als rusteloze zielen van ketters die ’s nachts hun graf verlieten om zich te voeden met het bloed van mensen. Deze verhalen dateren uit de periode 1730-1735. Het moderne beeld van de vampier, zoals dat in de 19e eeuw werd ontwikkeld, portretteert hen als aristocratische wezens, populair gemaakt door werken als The Vampyre van John William Polidori en Dracula van Bram Stoker.

Spiritisme en Vampirisme

In de 19e eeuw probeerden spiritisten het fenomeen van vampirisme te bestuderen. Ze beschreven vampiers als bloedzuigende geesten of weer tot leven gebrachte doden, gebonden aan de aarde door een duivelse vloek.

Eigenschappen van Vampiers

Toestand en Vermogen

Vampiers bevinden zich in een toestand tussen leven en dood, vaak aangeduid als “ondood”. Ze verouderen langzamer dan mensen en hebben vaak bovennatuurlijke krachten, zoals uitzonderlijke kracht, snelheid, en het vermogen om van gedaante te veranderen. Vampiers hebben een sterke dorst naar bloed, wat essentieel is voor hun voortbestaan.

Zwakheden

Vampiers hebben verschillende zwakheden, afhankelijk van de verhalen. Knoflook en heilige symbolen zoals kruisen zijn vaak effectief tegen hen. Ze moeten worden uitgenodigd om een huis binnen te komen en hebben een afkeer van zonlicht, wat in moderne verhalen vaak fataal voor hen kan zijn.

Folklore en Regionale Verschillen

Slavische Vampiers

De Slavische vampier is een van de invloedrijkste in de westerse cultuur. Deze vampiers werden gezien als vervloekte doden uit een lage sociale klasse, vaak lelijk en dierlijk van aard. In Bulgarije werden skeletten met een staak door hun hart gevonden om te voorkomen dat ze vampiers werden.

Andere Wereldwijde Varianten

Verschillende culturen hebben hun eigen versies van vampierachtige wezens. Van de Japanse Onibaba die bloed drinkt van ongeboren kinderen, tot de Filipijnse manananggal die zich voedt met het hart van een foetus. Deze varianten tonen de universele fascinatie en angst voor bloedzuigende wezens.

Moderne Interpretaties

In de moderne tijd blijven vampiers een populaire inspiratiebron voor boeken, films en series. Ze worden vaak afgebeeld als charismatische, mysterieuze figuren met een complexe innerlijke wereld. Dit heeft geleid tot een romantisering van het vampierconcept, waarbij ze niet alleen als monsters, maar ook als tragische helden worden gezien.

Vampiers blijven een belangrijk onderdeel van de populaire cultuur, en hun mythen zullen waarschijnlijk blijven evolueren met nieuwe verhalen en interpretaties. Hun aantrekkingskracht lijkt tijdloos, voortkomend uit de menselijke fascinatie voor het bovennatuurlijke en het eeuwige leven.

De Opkomst van de Vampier in de Literatuur

De romantische fascinatie voor folklore en bizarre hartstochten leidde ertoe dat de vampier in 1748 zijn eerste opwachting maakte in de literatuur. Dit begon met het gedicht Der Vampir van Heinrich August Ossenfelder. Later volgden werken zoals Lenore van Gottfried Bürger (1773), Die Braut von Korinth van Goethe (1797) en Thalaba the Destroyer van Robert Southey (1801).

John Polidori’s The Vampyre (1819)

Met het verhaal The Vampyre, geschreven door John Polidori in 1819, maakte de charmante, aristocratische vampier zijn intrede. Polidori schreef dit verhaal tijdens zijn verblijf aan het Meer van Genève in 1816, in gezelschap van Lord Byron, Percy Bysshe Shelley en Mary Godwin (later Mary Shelley). Dit gezelschap bracht de regenachtige zomer binnenshuis door, waar ze elkaar uitdaagden om spookverhalen te bedenken. Dit leidde tot twee invloedrijke creaties: Mary Godwins Frankenstein en Polidori’s The Vampyre, geïnspireerd door een idee van Byron.

Polidori besloot zijn vampier, Lord Ruthven, te modelleren naar Byron zelf: aristocratisch, charmant, maar gevaarlijk. Deze figuur werd bijna onmiddellijk na publicatie een succes, vooral omdat het aanvankelijk werd toegeschreven aan Byron. Dit succes leidde tot diverse theaterbewerkingen en varianten van het verhaal.

Bram Stokers Dracula (1897)

Het bekendste verhaal dat voortkwam uit de Byroneske vampiertraditie is zonder twijfel Dracula van Bram Stoker. Graaf Dracula lijkt sterk op Lord Ruthven; hij is een knappe edelman uit Transsylvanië die zijn vampierdrift verbergt achter een normaal menselijk uiterlijk. Stoker introduceerde ook de term “Nosferatu” voor vampier, wat hij vermoedelijk overnam uit een reisverslag van Emily Gerard. Echter, deze term is een verhaspeling van het Roemeense woord nesuferitu, wat “demon” of “duivels persoon” betekent.

Moderne Vampierliteratuur

In de moderne tijd blijft de vampier een populair thema. De Amerikaanse schrijfster Anne Rice is bekend geworden met haar romans over vampiers en andere bovennatuurlijke wezens, zoals Interview with the Vampire uit 1976. Ook de Duitse auteur Markus Heitz heeft zijn steentje bijgedragen met zijn vampierromans, waarvan De kinderen van Judas (2007) zijn eerste en bekendste is.

De vampier heeft door de eeuwen heen een blijvende fascinatie uitgeoefend op schrijvers en lezers, en blijft een intrigerend onderwerp in de literatuur.