De incubus is een fascinerend onderdeel van de middeleeuwse folklore. Deze mannelijke demon, die volgens legenden vrouwen in hun slaap bezocht, werd geassocieerd met duistere en onverklaarbare gebeurtenissen. Zijn vrouwelijke tegenhanger, de succubus, vulde deze legende aan.

Oorsprong van de Legende

De oorsprong van de incubuslegende kan worden teruggevoerd naar de middeleeuwse preoccupatie met zonde, en in het bijzonder de seksuele zonden van vrouwen. In een tijd waarin seksuele moraal streng werd bewaakt, boden verhalen over incubi een verklaring voor nachtelijke opwinding of schuldgevoelens. Soms werd de incubus ook ingeroepen om onverklaarbare zwangerschappen te verduidelijken.

Er zijn echter ook andere verklaringen. Vrouwen die beweerden door een incubus te zijn bezocht, konden in werkelijkheid het slachtoffer zijn geweest van seksueel misbruik door een echt persoon. Verkrachters gebruikten de demonische verklaring mogelijk als excuus om straf te ontlopen, en in sommige gevallen legde de geestelijkheid liever de schuld bij iets bovennatuurlijks om mensen in machtsposities te beschermen.

Beschrijvingen in Geschriften en Kunst

In oude teksten, zoals de Bijbel, komen gevallen engelen naar de aarde om met de dochters der aarde gemeenschap te hebben. Deze engelen worden soms gezien als incubi, omdat hun daden leidden tot de geboorte van Nephilim, of reuzen.

Geoffrey van Monmouth beschreef in zijn “Historia regum Britanniae” dat de vader van de mythologische tovenaar Merlijn een incubus was, wat de demon een plaats gaf in de koninklijke en magische genealogie.

In de “Heksenhamer” (Malleus Maleficarum), een invloedrijke tekst over hekserij, wordt het geslachtsverkeer tussen heksen en demonen als iets walgelijks beschreven. Volgens Thomas van Aquino vond er een complexe interactie plaats tussen succubi en incubi, waarbij zaad van een man werd afgenomen door een succubus en vervolgens door een incubus werd overgebracht naar een heks. Dit zou leiden tot de geboorte van een nieuwe generatie heksen.

Invloed op de Schilderkunst

In de schilderkunst heeft Johann Heinrich Füssli, een achttiende-eeuwse kunstenaar, het thema van de incubus vaak uitgebeeld in zijn nachtmerrieschilderijen. Zijn werken, zoals “De nachtmerrie”, geven een visuele representatie van de angsten en fascinaties die de legende omringen.

De legende van de incubus weerspiegelt de diepgewortelde angsten en culturele waarden van de middeleeuwen, en blijft tot op de dag van vandaag een intrigerend onderwerp binnen de studie van folklore en geschiedenis.